Wat pathologisch gokken is en hoe verschilt het van recreatief gokken?

Gepost op 28 januari 2026 om 02:56

Gokken is onderdeel van het gedragsspectrum, wat betekent dat het niet zo zwart-wit is als velen denken. Het is niet zo dat gokken per se slecht of goed is, of dat gokken wel of niet voor problemen zorgt. Dit is afhankelijk van meerdere factoren, waarvan gedrag er een is. Evenals de context, aangezien gokken volgens sommigen bij voorbaat onacceptabel is en anderen het als een plezierige hobby zien.

In dit artikel bekijken we het verschil tussen pathologisch gokken en recreatief gokken, aangezien dit enorm van elkaar verschilt. We bekijken welke factoren het verschil aangeven, waarvoor we een diepgaand onderzoek hebben verricht. We hebben gekeken naar statistieken over gokken, onderzoeken die zijn gedaan door onafhankelijke instanties en de meningen van deskundigen over dit onderwerp en het menselijk gedrag in onze bevindingen betrokken.

Uiteraard bekijken we ook wat de risicofactoren zijn, voor het overgaan van recreatief naar gokproblemen en zelfs een gokverslaving. Maar laten we beginnen bij het begin, wat het gedragsspectrumm en pathologisch gokken nu precies betekenen.

Gokken als onderdeel van het gedragsspectrum

We hadden het al even over het gedragsspectrum, wat eigenlijk betekent dat gokken een activiteit is waar sommige mensen problemen mee kunnen ervaren. Gokken kan voor bepaalde individuen een uitdaging vormen, terwijl dit voor anderen helemaal niet het geval is.

Als iemand bijvoorbeeld helemaal opgaat in het spelen van kansspelen, kan dit leiden tot een gokverslaving. Waarbij de realiteit als het ware uit het oog verloren wordt. Als we kijken naar het gokgedrag en het bijbehorende spectrum, dan kun je dit als volgt indelen:

Recreatief gokken: gokken omdat het leuk is, als hobby en om plezier te maken. Net zoals een bezoek aan de bioscoop of het spelen van een videogame zonder geld
Risicovol gokken: moeite om maat te houden, maar zonder dat het ernstige financiële gevolgen heeft. Wel met de kans dat dit in de toekomst overgaat in onmatig of pathologisch gokken
Onmatig gokken: gokgedrag waarbij de speler problemen ondervindt, wat mogelijk is op het financiële, emotionele en/of sociale vlak. In dit geval spreken we van gokproblemen, met de kans op het ontwikkelen van een gokverslaving
Pathologisch gokken: de laatste fase, waarbij er geen controle meer is over het gokgedrag en men spreekt over een gokverslaving. In dit geval heeft een speler vrijwel altijd hulp nodig van anderen om met het gokken te stoppen

Aan de hand van deze fases in het gedragsspectrum van gokken, is het makkelijk om de vraag “wat is pathologisch gokken?” te beantwoorden, wat dus een onmatig gokken is waar een speler zelf geen invloed op heeft. Ofwel een gokverslaving.

Sommige personen zijn gevoeliger voor het ontwikkelen dan anderen en volgens experts dient een verslaving te worden gezien ziekte/aandoening. Dit is de reden dat de regels omtrent gokken voor jongvolwassenen in Nederland bijvoorbeeld strenger zijn, omdat ook deze groep een grotere kans heeft op het ontwikkelen van gokproblemen.

Recreatief gokken, kenmerken en hulpmiddelen

Om recreatief gokken mogelijk te maken, maar om probleemgedrag te voorkomen, gelden er in Nederland wetten die aanbieders van kansspelen regels opleggen. De wet Kansspelen op afstand (Koa) bijvoorbeeld, waarin onder meer staat beschreven dat online casino’s verplicht zijn om hun zorgplicht uit te voeren om spelers te beschermen.

Online casino’s zijn dus verplicht om maatregelen te treffen die pathologisch gokken tegengaan. Het is bij online casino’s makkelijk om snel achter elkaar te spelen en grote bedragen in te zetten. Bij een 5 euro deposit casino zonder Cruks kun je al spelen voor een storting van 5 euro, waardoor je recreatief kunt spelen.

Het storten van kleine bedragen en het plaatsen van kleine inzetten is belangrijk voor spelers om geen gokverslaving te ontwikkelen. Recreatief gokken doe je tenslotte voor het plezier, waarbij het leuk is als je voor een klein bedrag als 5 euro veel verschillende slots en andere spellen kunt proberen.

Kenmerken van recreatief gokken

Het storten van een klein bedrag bij een online casino
Het inzetten van kleine bedragen, om zoveel mogelijk plezier te kunnen maken
Het kiezen van spellen omdat leuk lijken en niet om geld te verdienen
Spelen om te ontspannen, waar ook op tijd stoppen bij hoort
Korte speelsessies, zonder het proberen goed te maken van eventuele verliezen
Met vrienden gokken
Eerlijk zijn over het gokken, niet liegen

Hulpmiddelen voor recreatief gokken

Om spelers te helpen recreatief te gokken (en om pathologisch gokken te voorkomen) bieden aanbieders van kansspelen hulpmiddelen aan, waaronder:

Soort hulpmiddel:	Toelichting:	Reden:
Tijdlimiet	Het beperken van een speelsessie, x-aantal minuten	Voorkomen dat de tijd wordt vergeten, als een speler volledig opgaat in het gokken
Stortingslimiet	Het beperken van het bedrag dat een speler kan storten per dag, week of maand	Voorkomen dat de speler meer geld stort dan het gewenste budget
Verlieslimiet	Het beperken van het maximale verlies, waarna geen geld meer gestort kan worden. Bij winst kan er wel weer gestort worden	Voorkomen dat de speler meer geld verliest dan diegene zich kan veroorloven en zelf niet kan stoppen
Gokstop / Zelfuitsluiting	Geen toegang meer hebben tot een specifieke goksite of gokapp, of zelfs tot alle aanbieders van kansspelen voor een x-aantal weken of maanden	Een verbod op de toegang tot kansspelen in het algemeen, om gokschade te voorkomen of in te perken. Een bewezen effectief hulpmiddel voor pathologisch gokken
Gedeeltelijke zelfuitsluiting	Geen toegang meer hebben tot een specifieke kansspel-categorie, zoals slots of sportwedden	Gelijk aan een volledige gokstop, alleen is de speler dan uitgesloten voor een specifieke categorie. Als het risicovolle gedrag zich beperkt tot specifieke kansspelen

Wat zorgt ervoor dat gokken pathologisch wordt?

Als we het antwoord weten op de vraag “wat is pathologisch gokken?” is het eenvoudiger te begrijpen wat ervoor kan zorgen dat recreatief gokken overgaat tot pathologisch gokken. Het is belangrijk om tevens te weten dat een gokverslaving volgens “DSM-5” een gokstoornis is.

Ook Jellinek beaamt dit, een instituut dat gespecialiseerd is in middelenverbruik en verslavingen. Dit wordt versterkt door internationale deskundigen, waarin pathologisch gokken ook is opgenomen als een “disorder”.

DSM-5	Wereldwijd erkende handleiding waarin psychiatrische aandoeningen staan beschreven	Men spreekt volgens deze handleiding over een gokstoornis
ICD-11	Internationale classificatie van ziekten	In de 11e revisie geclassificeerd als een stoornis, ook wel een gambling disorder genoemd

Wat maakt gokken pathologisch?

Niet alleen de vraag “wat is pathologisch gokken?”, maar ook “wat maakt gokken pathologisch?” is ontzettend belangrijk. Waarbij de deskundigen en experts, evenals de eerder genoemde classificaties, de volgende zeven factoren noemen:

Gokken met toenemende bedragen, voor het stimuleren van de opwinding
Minder gokken leidt tot gevoelens van onrust en irritatie
Het lukt niet om te stoppen met gokken
Er wordt veel nagedacht over gokken, waarbij de motivatie het winnen van geld is en niet het hebben van plezier
Gokken als methode om te dealen met gevoelens van depressie
Gokken met de motivatie om geld te winnen
Niet praten met anderen over het gokken en liegen over het geld dat eraan wordt besteed

Stichting Gokhulp is een van de partijen die spelers met gokproblemen bijstaat en helpt. Een hulpverlener zegt hierover het volgende: “Een op de vijf mensen die online weddenschappen plaatsen, loopt ernstig risico om in een problematische verslaving terecht te komen” Ronny Willemen.

Dus laten we eens kijken hoe je zelf het verschil kunt testen tussen gokken voor het plezier en ludomanie. Dit is een ander woord voor gokverslaving, waarbij gedoeld wordt op dwangmatig kansspelen spelen voor echt geld.

Recreatief versus pathologisch gokken

Wat is pathologisch gokken en wat is recreatief gokken? Het kan lastig zijn om het verschil op te merken. Deze tabel, opgesteld met behulp van informatie, statistieken en gokexperts, kan hierbij helpen.

Aspect	Recreatief gokken	Pathologisch gokken
Controle	Speler bepaalt zelf wanneer er wordt gestopt, dit is geen probleem	Verlies van controle, stoppen is moeilijk/onmogelijk
Emotionele staat	Positief, gokken wordt als plezierig ervaren. Verliezen hoort erbij	Negatief, gokken is niet meer leuk en het veroorzaakt zelfs gevoelens van angst, depressie en irritatie
Financieel gedrag	Het instellen en zich houden aan een budget dat past bij de financiële draagkracht	Eigen grenzen worden overschreden en er wordt meer geld uitgegeven dan de speler zich kan veroorloven
Tijdinvestering	Af en toe gokken, net zoals het beoefenen van een hobby	Er wordt continu gegokt en als er niet gegokt wordt, moet de speler aan gokken denken
Levensimpact	Het draagt bij aan een positieve kwaliteit van leven, gokken is een vorm van vermaak	Het gokken heeft negatieve gevolgen voor de kwaliteit van leven, op meerdere vlakken

Nederland en de goksector

Het Trimbos Instituut doet regelmatig onderzoek naar gokken, mede in opdracht van de officiële Nederlandse Kansspelautoriteit. Deze partij is gespecialiseerd in het verrichten van onderzoek onder de Nederlandse bevolking naar verslavingen, waaronder gokken.

Uit hun onderzoeken is gebleken dat in 2024 2.708 mensen hebben gekozen voor een gokverslaving opname. Onderzoeken van gokexperts tonen ook aan dat iedere week 300 tot 500 mensen zich ingegschrijven in het Cruks.

Dit is het Centraal register uitsluiting kansspelen, wat vaak een eerste stap is bij het erkennen van een gokverslaving. In de zomer van 2025 ging het om een totaal van 100.000 mensen met een actieve (en vrijwillige) inschrijving in dit landelijke register.

Gokverslaving of ludomanie herkennen doe je zo

Tot slot een vijftal kenmerken om erachter te komen wanneer het om een gokverslaving gaat. Op de vraag “wat is gokverslaving? Zou je kunnen zeggen dat het gaat om mensen die:

Geen controle hebben over het gokgedrag
Gokken niet leuk vinden
In de financiële problemen komen door het gokken
Teveel tijd bezig zijn met gokken
Gokken een negatieve impact heeft op alle vlakken in iemands leven