Verantwoord spelen in Nederland: strengere regels en de strijd tegen de illegale onderwereld

Sinds de legalisering van de online gokmarkt balanceert Nederland op een slap koord tussen reguleren en beschermen, waarbij de teugels op 1 oktober 2024 fors zijn aangehaald. Deze strikte maatregelen moeten financiële drama’s voorkomen, maar dreigen tegelijkertijd een waterbedeffect te creëren richting de criminele onderwereld. Want waar de legale deur in het slot valt voor risicospelers, zwaait de poort naar het illegale circuit juist wagenwijd open. Werkt de nieuwe aanpak beschermend, of drijven we spelers onbedoeld in de armen van criminelen?

Nieuwe barrières voor impulsief gedrag

De kern van de nieuwe regelgeving die eind 2024 is ingegaan, draait om bewustwording en het doorbreken van de ‘roes’ waarin een gokker kan verkeren. Voor volwassenen geldt nu een maandelijkse stortingslimiet van maximaal €350, terwijl jongvolwassenen tot 24 jaar begrensd zijn op €150. Wil een speler deze limiet verhogen? Dan is dat niet meer met één druk op de knop geregeld. Er is een verplicht persoonlijk contactmoment nodig tussen de aanbieder en de speler, waarbij gewezen wordt op de risico’s en de mogelijkheid van een gokstop via het Cruks-register. Daarnaast moeten alle bedragen in euro’s worden weergegeven in plaats van verhullende ’tokens’ of ‘chips’, en moet het instellen van limieten gebeuren in een neutrale omgeving zonder reclame.

Deze zorgplicht is wat de legale markt onderscheidt van het Wilde Westen op het internet. Wie op zoek gaat naar de beste casino sites met een Nederlandse vergunning, merkt direct dat deze veiligheidsmechanismen aanwezig zijn. Deze aanbieders zijn wettelijk verplicht om in te grijpen bij risicovol gedrag en spelers elke 30 minuten via een pop-up te wijzen op hun speelduur. Dit staat in schril contrast met illegale sites, waar geen enkele limiet geldt en waar niemand vraagt of je het geld wel kunt missen. Het doel van de wetgever is helder: gokken moet entertainment blijven, geen financiële valkuil.

De eerste cijfers lijken het effect van deze aanpak te bevestigen. Uit de monitoringsrapportage van het voorjaar van 2025 blijkt dat het gemiddelde verlies per speler is gedaald van €160 naar €148 per maand. Nog indrukwekkender is de daling bij de grootgebruikers: voorheen was 73 procent van de totale omzet afkomstig van accounts met verliezen boven de 1000 euro, na de maatregelen is dit gedaald naar 23 procent. De extreme excessen worden dus succesvol uit de legale markt gefilterd.

Het waterbedeffect met verschuiving naar criminaliteit

Toch is er een zorgwekkende trend zichtbaar die de aandacht van politie en justitie vraagt. Terwijl 91% van de spelers netjes bij legale aanbieders speelt, wordt naar schatting 50% van al het vergokte geld uitgegeven op de illegale markt. Dit suggereert dat de zware gokkers, die door de nieuwe limieten worden geblokkeerd bij legale sites, hun weg vinden naar het illegale circuit. Hier is geen controle, geen Cruks en geen bescherming.

De politie ziet dat illegaal gokken vaak verweven is met andere vormen van zware criminaliteit. Een recent voorbeeld is de link tussen stroperij en gokken. In gesloten groepen wordt grof geld ingezet, variërend van €100 tot wel €30.000, op illegale jachtpartijen met honden. Hierbij worden hazen en reeën opgejaagd puur voor de weddenschap; het gevangen wild wordt vaak als vuilnis in de sloot gedumpt. Het gaat de gokkers niet om de natuur, maar puur om de kick en het geld. Deze activiteiten maken vaak deel uit van een breder crimineel netwerk dat zich onttrekt aan elk toezicht.

Ondergrondse gokhuizen en witwaspraktijken

Naast de online illegaliteit en de stroperij, blijft ook het fysieke illegale gokcircuit een punt van zorg voor de ordediensten. In regio’s als Twente en Zwolle worden wekelijks illegale pokeravonden georganiseerd in onopvallende locaties zoals autogarages, kapperszaken of na sluitingstijd in cafés. Hoewel de politie slechts een handjevol meldingen krijgt, is dit volgens onderzoeksjournalisten slechts het topje van de ijsberg. Op deze plekken komen criminelen en ‘gewone’ zakenlui samen. De inzetten zijn hoog; er zijn verhalen van spelers die op één avond 40.000 euro verliezen.

Het gevaar van deze plekken is groot. Er wordt niet alleen gegokt, maar er is vaak ook sprake van drugshandel, witwassen, illegaal alcoholgebruik en het onderling lenen van geld tegen woekerrentes. Wanneer schulden niet kunnen worden terugbetaald, ligt geweld of afpersing op de loer. Bovendien fungeren deze illegale loterijen en gokavonden vaak als wasstraat voor crimineel geld. De FIOD deed in februari 2025 nog invallen in de regio Rotterdam waarbij beslag werd gelegd op 650.000 euro contant geld en luxe goederen, afkomstig uit illegale loterijen. De geschatte opbrengst van deze criminele organisatie bedroeg in anderhalf jaar tijd zo’n 3,5 miljoen euro.

Werkt het beleid?

Als we de balans opmaken, zien we een tweeledig beeld. De nieuwe maatregelen en instrumenten zoals speellimieten en verplichte contactmomenten lijken effectief voor het overgrote deel van de recreatieve spelers. De verliezen dalen en excessen in de legale markt nemen af. Echter, de repressieve maatregelen zorgen ook voor een waterbedeffect. De ‘zware jongens’ en verslaafden die tegen de limieten aanlopen, verdwijnen naar de illegaliteit.

Of het nu gaat om offshore goksites, illegale pokeravonden in achterafkamertjes of weddenschappen op stroperij: de politie en justitie hebben hun handen vol aan de criminele schaduwzijde van de gokwereld. De uitdaging voor de komende jaren ligt in het handhaven van de balans: genoeg bescherming bieden zonder spelers massaal in de armen van de onderwereld te drijven.