Online gokken als dekmantel: de groeiende zorg over witwassen

Online gokken is voor veel Nederlanders sinds de legalisering in 2021 een toegankelijke vorm van entertainment geworden. Achter de schermen van de knipperende gokkasten en live speeltafels schuilt echter ook een groeiende zorg bij opsporingsdiensten en toezichthouders: het risico op witwassen.

Criminelen blijken online gokplatforms, zowel legale als illegale, steeds vaker te misbruiken om de herkomst van illegaal verkregen geld te verhullen. Hoe werkt dit precies en waarom is juist de online gokwereld zo aantrekkelijk voor witwassers?

Hoe werkt witwassen via de digitale speeltafel?

Het witwassen van crimineel geld via online gokken kan op verschillende, soms geraffineerde manieren plaatsvinden. De essentie is altijd het doorbreken van de link tussen het geld en de criminele oorsprong. Een veelgebruikte methode is simpelweg het storten van ‘zwart’ geld op een speelaccount – soms via moeilijk traceerbare methoden zoals prepaidkaarten of cryptovaluta – en het vervolgens, na minimaal of zelfs geen spel, weer laten uitbetalen op een reguliere bankrekening.

Het uitbetaalde bedrag lijkt dan afkomstig van een ‘legitieme’ bron: het gokplatform. Deze methoden maken misbruik van de snelle, soms anonieme geldstromen die mogelijk zijn via gokplatforms. Het staat in scherp contrast met de bedoeling van de legale markt, waar aanbieders met een Ksa-vergunning juist strenge anti-witwasregels (Wwft) moeten naleven.

Een platform zoals Paysafe casino is bijvoorbeeld wettelijk verplicht om klanten te identificeren (Know Your Customer – KYC), transacties te monitoren en ongebruikelijke activiteiten te melden bij de Financial Intelligence Unit (FIU). Deze controles zijn bedoeld om misbruik tegen te gaan, maar criminelen zoeken constant naar mazen in de wet of wijken uit naar illegale, ongereguleerde sites die deze controles niet of nauwelijks uitvoeren.

Andere witwastechnieken zijn subtieler. Bij ‘chip dumping’, vaak bij online poker, verliezen spelers die onder één hoedje spelen opzettelijk grote bedragen aan een handlanger. De ‘verliezer’ financiert zijn spel met crimineel geld, terwijl de ‘winnaar’ het geld vervolgens legaal kan laten uitbetalen.

Ook worden speelaccounts soms gebruikt als een soort alternatieve bankrekening voor het afhandelen van illegale transacties via ‘player-to-player’ overboekingen, waarbij de uiteindelijke ontvanger de uitbetaling kan framen als ‘gokwinst’.

Tot slot kunnen accounts, met name bij illegale aanbieders, simpelweg dienen om crimineel vermogen te stallen en te verbergen voor de autoriteiten.

Waarom is online gokken aantrekkelijk voor criminelen?

Verschillende factoren maken de online goksector kwetsbaar voor witwassen:

• Grote Geldstromen: Er gaan enorme bedragen om in de (online) gokwereld, wat het makkelijker maakt om illegale transacties te verbergen tussen de vele legitieme betalingen.
• Internationaal Karakter: Veel platforms opereren grensoverschrijdend, vanuit jurisdicties met mogelijk minder strenge regelgeving, wat opsporing bemoeilijkt.
• Digitale Aard: Transacties zijn snel en vaak minder tastbaar dan fysieke geldstromen. Het gebrek aan fysieke goederen maakt de relatie tussen input en output lastiger te controleren.
• Betaalmethoden: De verscheidenheid aan betaalmethoden, waaronder anoniemere opties zoals prepaidkaarten of bepaalde cryptovaluta, biedt mogelijkheden om de herkomst van geld te verhullen.
• Beperkte Kennis Vereist: Basis witwastechnieken via gokplatforms vereisen relatief weinig specialistische kennis van de witwasser.

De rol van de wet (Wwft) en toezicht (Ksa)

Gelukkig staat de legale Nederlandse gokmarkt niet zonder verdediging tegen witwassen. Aanbieders met een Ksa-vergunning vallen onder de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Dit legt hen zware verplichtingen op:

• Customer Due Diligence (CDD/KYC): Grondig onderzoek naar de identiteit van de klant en de herkomst van diens vermogen.
• Transactiemonitoring: Continu controleren van stortingen, inzetten en uitbetalingen op ongebruikelijke patronen.
• Meldplicht: Ongebruikelijke transacties (bijvoorbeeld boven de €15.000, maar ook op basis van andere risico-indicatoren) moeten gemeld worden bij de FIU-Nederland.

‘gokwinsten’ geen vrijbrief voor onverklaarbaar geld

Rechters in Nederland zijn zich bewust van de risico’s. Uit diverse rechtszaken blijkt dat de verklaring “ik heb het gewonnen met gokken” niet zomaar wordt geaccepteerd als verklaring voor grote hoeveelheden (contant) geld zonder legale herkomst. Verdachten moeten concreet kunnen aantonen waar, wanneer en hoe substantiële bedragen zijn gewonnen.

Het ontbreken van een sluitende administratie (wat bij legale online casino’s overigens wél mogelijk is via transactiehistorie) of het verwijzen naar winsten bij illegale gelegenheden, leidt vaak tot een veroordeling voor witwassen.

De strijd tegen illegaliteit opgevoerd

Omdat het illegale aanbod het meest aantrekkelijk is voor criminelen, intensiveert de Ksa, met steun vanuit de politiek, de aanpak hiervan. Dit gebeurt niet alleen door boetes op te leggen aan de illegale aanbieders zelf, maar ook door de keten eromheen aan te pakken. Denk aan het (laten) blokkeren van websites en illegale gokapps, het aanspreken van betaaldienstverleners die transacties faciliteren, en het tegengaan van reclame. Internationale samenwerking is hierbij essentieel, omdat veel illegale aanbieders vanuit het buitenland opereren.

Alertheid noodzakelijk bij gokgerelateerde geldstromen

Online gokken is een miljardensector die, ondanks regulering, een aantrekkelijk doelwit blijft voor criminelen die hun illegaal verkregen vermogen willen witwassen. De verschillende methoden, van simpele stort-en-opnametrucs tot complexere constructies, vormen een constante uitdaging voor toezichthouders en opsporingsdiensten. De Wwft-verplichtingen voor legale aanbieders zijn een belangrijk instrument, maar de strijd tegen het hardnekkige illegale aanbod en de internationale aard van het probleem vragen om voortdurende aandacht en samenwerking.

Voor financiële instellingen, maar ook voor het publiek, is alertheid op ongebruikelijke geldstromen of verdachte activiteiten rondom (online) gokken van groot belang om deze vorm van ondermijnende criminaliteit te kunnen bestrijden. Kiezen voor een legaal, vergund platform is niet alleen veiliger voor de speler zelf, maar helpt ook voorkomen dat crimineel geld via deze weg een schijnbaar legale status krijgt.